کتاب کودک در ۵ سال ۳۷۰ درصد گران شد!

به گزارش یسکافه، به بهانه‌ی روز ادبیات کودک و نوجوان تغییرات این حوزه را در سه ماه بهار از سال ۱۴۰۰ تا ۱۴۰۴ بررسی کردیم.

به گزارش یسکافه به نقل از خبرگزاری مشرق،

اگر تاکنون گذرتان به نمایشگاه کتاب افتاده، بعید است چشم تان به بخش کودک و نوجوان نیفتاده باشد؛ جایی که رنگ های زیادی به کار رفته، صداهای بچه ها می پیچد و شور و هیجان موج می زند. حتی در کتاب فروشی ها هم، گوشه ای که به دنیای کودکان و نوجوانان اختصاص دارد، از تمام دیدنی تر و زنده تر است.
قفسه هایی پُر از جلدهای رنگارنگ، تصویرهای خلاقانه و داستان هایی که اگر جذاب نباشند، راهی به دل های کوچک مخاطب شان پیدا نخواهند کرد. در قلمرو ادبیات کودکان و نوجوانان، جذابیت نه یک امتیاز، که یک لزوم است و نویسنده یا مترجم، قبل از هر چیز باید حواسشان به استفاده از این جادو باشد.
اهمیت ادبیات کودک و نوجوان تنها به رنگ ها و تصویرهای چشم نواز یا داستان های پرهیجان خلاصه نمی گردد. این حوزه، بستری است برای ساختن آینده ای روشن تر؛ جایی که تخیل کودکان جان می گیرد، ارزش ها شکل می گیرد و درنهایت، آیندگانی را تربیت می کند که مقرر است تصمیم های بزرگی بگیرند.
کتاب کودک، فقط وسیله ای برای سرگرمی نیست؛ یکی از دریچه هایی است که کودک و نوجوان از راه آن راهشان را به دنیای بیرون پیدا می کنند. ادبیات کودک و نوجوان، نقش بنیادینی در پرورش نسلی دارد که مقرر است فردا تصمیم گیرنده و تصمیم ساز باشد. حالا اگر فردی در جایگاه تصمیم گیرنده قرار بگیرد و نگاهی با چاشنی اهمیت کمتر به این حوزه داشته باشد، حتما به نسلی که مقرر است تربیت شود، ظلم آشکاری کرده. حوزه کودک و نوجوان، نه تنها یک بخش فرعی و کم اهمیت نیست، که اتفاقاً یکی از ستون های اصلی فرهنگ سازی در هر جامعه ای به حساب می آید.
این گزارش به بهانه روز ملی ادبیات کودک و نوجوان که مقارن با سالروز درگذشت مهدی آذریزدی، یکی از نویسنده های نامدار ادبیات کودک و نوجوان است، نوشته شد و آمار نشر در این عرصه را طی ۵ سال، بررسی کردیم.

آمارها تلخ و واقعی می گویند

در سه جدولی که بتناسب هر ماه انتخاب شده اند، چند عامل، تعداد کتاب های چاپ شده در هر ماه، تعداد تألیفی ها و ترجمه ها، تعداد کتاب های چاپ اول و مجدد، شمارگان کل و میانگین شمارگان و میانگین قیمت برای دو حوزه ادبیات کودک و نوجوان و کل کتاب ها استخراج شده. اعداد از جداول انتشار یافته در خانه کتاب به دست آمده و کوشیده تا روند حوزه ادبیات کودک و نوجوان را در ۵ سال گذشته به دست بیاورد. روند تغییرات، موضوعی بود که نشان از ضعیف شدن به مرور این حوزه داشته.
برای مثال در مورد قیمت، باید با حقیقت عجیبی روبه رو شد؛ اگر میانگین قیمت یک کتاب کودک در سال ۱۴۰۰ حدود ۲۷ هزار تومان بوده، این عدد در سال ۱۴۰۴ به چیزی نزدیک به ۱۲۸ هزار تومان رسیده است. یعنی طی تنها پنج سال، قیمت کتاب کودک بیشتر از ۴ برابر شده و رشد قیمتی بیشتر از ۳۷۰ درصدی را تجربه کرده ایم. در ظاهر، این فقط یک عدد است. اما پشت همین عدد، واقعیتی تلخ پنهان شده؛ کتاب، بخصوص برای خانواده های کم درآمد، دارد از سبد فرهنگی کنار گذاشته می شود. کتابی که روزی کالایی در دسترس بود، حالا کم کم به یک کالای لوکس تبدیل می شود؛ چیزی که شاید تنها در مناسبت ها یا برای گروهی خاص قابل تهیه باشد. تلخ تر از تمام این که، این گرانی لزوماً به معنای کیفیت بالاتر نیست. در سالهای اخیر بارها با این حقیقت روبرو شده ایم که کتابی با چاپ جدید، گرچه قیمت بالاتری دارد، اما نه تنها از نظر کیفیت بهتر نشده، بلکه گاهی چاپ آن از نسخه قبلی هم ضعیف تر و بی دقت تر است.
از سوی دیگر، آمار تعداد کتاب های انتشار یافته در حوزه کودک و نوجوان هم زنگ خطری جدی را به صدا درآورده است. در حالیکه تا سال قبل روند انتشار کتاب ها رو به رشد بود، تنها در فاصله یک سال، با کاهشی ۷ درصدی روبرو شده ایم. به صورت مشخص، اگر در بهار سال قبل ۴ هزار و ۶۵۳ عنوان کتاب کودک و نوجوان انتشار یافته بود، این عدد در بهار سال جاری به ۴ هزار و ۳۰۷ عنوان کاسته شده است. این در شرایطی است که طی سالهای اخیر، مسیر تعداد کتاب ها در مجموع، روندی صعودی داشت. ولی اکنون نه تنها این روند متوقف شده، بلکه نشانه هایی از عقب گرد هم دیده می شود.
میانگین شمارگان در خرداد ۱۴۰۰ برابر با ۱۷۴۶ بوده که این آمار در خرداد سال جاری به ۱۱۰۸ رسیده است. این نشان دهنده کاهش ۳۷ درصدی شمارگان است. این افت ها، صرفا کاهش یک عدد نیست؛ بلکه می تواند دلسردی نویسندگان و افراد تاثیر گذار در این عرصه را به دنبال داشته باشد و از آن طرف برای کودکان این سرزمین زنگ خطری را روشن می کند.
منبع: روزنامه فرهیختگان