راهنمای تغذیه زمستانی سفارش های طب ایرانی برای مزاج های سرد و گرم

به گزارش یسکافه، دانشیار دانشگاه علوم پزشکی تهران اظهار داشت: تغذیه مناسب در فصل زمستان بسیار اهمیت دارد. برخی غذاها در این فصل می توانند کمک کنند تا بدن به خوبی در مقابل سرما مقاومت کند.

خبرگزاری مهر – گروه سلامت:

زمستان فصلی است که با کاهش دما، کوتاهی روزها و افزایش نیاز بدن به انرژی و گرما هم راه است. در این فصل، تغذیه نقش برجسته ی در حفظ سلامت، تقویت سیستم ایمنی، ممانعت از بیماریهای فصلی و افزایش انرژی بدن ایفا می کند. انتخاب مواد غذایی مناسب، تعادل مزاج و مصرف نوشیدنی ها و وعده های گرم، تأثیر قابل توجهی بر سلامت جسم و روان دارد. در این راستا خبرنگار مهر با علیرضا عباسیان متخصص طب ایرانی، دانشیار دانشگاه علوم پزشکی تهران و مدیر گروه طب سنتی گفتگویی داشته است.

برای تنظیم طبع و مزاج چه نکاتی حائز اهمیت است؟

عباسیان: یکی از اصول کلیدی در تغذیه، مصرف متنوع غذاهاست. این بدان معنا نیست که باید از هر نوع غذایی به صورت افراطی بهره برد یا در یک وعده غذایی چندین نوع غذا را ترکیب نمود. بلکه باید به صورت معتدل از غذاها بهره برد و از پرخوری اجتناب کرد. برای اشخاصی که به علت مزاج سرد یا گرم گرفتار مشکلات گوارشی می شوند، مهمست که از مصلحات غذایی بهره گیرند تا طبع غذاها به اعتدال برسد. به عنوان مثال، اگر کسی طبع سرد دارد و مصرف ماست برایش مشکل ساز است، سفارش می شود که بجای خوردن ماست ساده، از مصلحاتی چون مربای زنجبیل استفاده نماید. این کار می تواند به بهبود هضم و تنظیم مزاج کمک نماید.

نکات تغذیه ای برای افراد با مزاج سرد در فصل زمستان چیست؟

عباسیان: افرادی که طبع سرد دارند، باید در انتخاب غذاهای خود دقت بیشتری داشته باشند. بعنوان مثال، هنگام مصرف ماست، افزودن کمی فلفل سیاه یا پودر زنجبیل می تواند طبع غذا را به سوی اعتدال بکشاند. همچنین، استفاده از ادویه هایی چون سیاه دانه در سالاد یا پودر جوز هندی می تواند به ایجاد تعادل در طبع سرد کمک نماید. اشخاصی که طبع گرم دارند، باید توجه نمایند که اگر غذایی با طبع گرم مصرف می کنند، آنرا با مصلحاتی سردتر ترکیب کنند. به عنوان مثال، استفاده از گردو، سماق یا تخم خرفه در کنار غذاهایی که طبع گرم دارند، می تواند سبب تعدیل طبع غذا و نزدیک کردن آن به اعتدال شود.

فصول مختلف در انتخاب غذا چه نقشی دارند؟

عباسیان: در هر فصل، نوع طبع غذاها می تواند تأثیر زیادی بر سلامت افراد داشته باشد. بعنوان مثال، در فصل تابستان که طبع گرم تر است، سفارش می شود غذاهای با طبع سردتر مصرف شود. غذاهای آبکی و خوراکیهای خنک در این فصل می توانند به اعتدال دمای بدن کمک کنند. در فصل زمستان که طبع طبیعت سردتر می شود، بدن نیازمند تدابیر خاصی در انتخاب غذاهاست. بر خلاف تابستان که باید از پرخوری و مصرف غذاهای سنگین پرهیز کرد، در فصل سرد سال بدن برای حفظ حرارت خود احتیاج به مواد غذایی پرانرژی و گرم دارد. این مقاله به بررسی اصول تغذیه ای برای فصل زمستان و چگونگی تنظیم طبع غذاها در این فصل می پردازد.

تغذیه مناسب در زمستان چیست؟

عباسیان: در طب ایرانی تاکید شده است که در فصل زمستان، خصوصاً به علت نیاز بدن به گرما، هاضمه قوی تر می شود و این امکان را فراهم می آورد که برخی غذاهای پرانرژی و سنگین که در فصول دیگر سال سفارش نمی گردد، درزمستان مصرف شوند. غذاهایی چون حلیم، آش های غلیظ با اجزای متنوع و پرانرژی، می توانند در زمستان مصرف بیشتری داشته باشند. این غذاها در فصل سرد کمک می کنند تا بدن انرژی ضروری جهت رویارویی با سرما را تامین کند. مصرف این غذاها در فصول دیگر سال ممکنست سبب سنگینی معده و افزایش وزن شود، اما در زمستان که هاضمه قوی تر است، میتوان از این نوع غذاها بهره برد.

نقش نان در تغذیه زمستانی چیست؟

عباسیان: نان یکی دیگر از مواد غذایی است که در زمستان باید با دقت بیشتری مصرف شود. نان های تهیه شده از غلات سرد مانند نان جو، در فصل های دیگر خصوصاً در تابستان و بهار سفارش نمی گردد، برای اینکه طبع این نوع نان ها سرد است. اما در زمستان، خصوصاً برای افراد سردمزاج، مصرف نان جو با مصلحات خاص می تواند مفید باشد. اشخاصی که مزاج سرد دارند، باید از خوردن نان جو با مواد سرد مانند پنیرهای تازه اجتناب کنند. بجای این ترکیب، سفارش می شود که نان جو را با مصلحاتی همچون تخم مرغ یا پنیرهای قدیمی تر (مانند پنیر تبریز یا پنیر لیقوان) مصرف کنند. این نوع پنیرها با مصلحاتی چون آویشن یا گردو می توانند به تعدیل طبع غذا و هضم بهتر آن کمک کنند. اشخاصی که به مزاج سرد دارند، باید از خوردن نان جو با مواد سرد مانند پنیرهای تازه خوددای کنند و بجای این ترکیب، سفارش می شود که از نان چند غله همرا با تخم مرغ یا ارده همراه با عسل و یا همراه با شیره انگور میل کنند؛ اگر افراد میخواهند از پنیر بهره گیرند بهتر است از پنیرهایی با رطوبت کمتر مانند پنیر تبریز یا لیقوان بهره برده و این نوع پنیرها با مصلحاتی چون آویشن و گردو باید مصرف شود تا به تعدیل طبع غذا و هضم بهتر آن کمک نماید.

نکات مهم برای افراد با مزاج سرد در زمستان چیست؟

عباسیان: افراد سردمزاج در زمستان باید مراقب مصرف غذاهای سرد مثل نان های جوی تیره رنگ باشند. بهترین روش جهت استفاده از این نان ها این است که آنها را با مصلحاتی چون تخم مرغ یا پنیرهای قدیمی و پودر آویشن مصرف کنند. این ترکیب ها به تنظیم طبع سرد کمک کرده و سبب می شود که غذا برای بدن قابل هضم تر باشد. در فصل زمستان، با عنایت به نیاز بدن به گرما، هاضمه قوی تر شده و مصرف غذاهای پرانرژی و سنگین مثل حلیم، آش های غلیظ و نان جو می تواند مفید باشد. اما مهمست که به طبع خود توجه داشته باشیم و از مصلحات مناسب برای تنظیم طبع غذاها استفاده نمائیم. با رعایت این اصول، می توانیم در این فصل از مواد غذایی با طبع گرم و سرد به صورت متعادل بهره برداری نماییم و از مشکلات گوارشی جلوگیری نماییم. تغذیه مناسب در فصل زمستان با عنایت به نیاز بدن به گرما و انرژی خیلی اهمیت دارد. برخی غذاها در این فصل می توانند کمک کنند تا بدن به خوبی در مقابل سرما مقاومت کند. برنج در مجموع طبع سردی دارد و برای اشخاصی که مزاج سرد دارند، سفارش می شود که آنرا با مصلحات گرم تر ترکیب کنند. به عنوان مثال، در گذشته افراد جهت استفاده از برنج در زمستان، آنرا با گیاهانی چون شبت یا شوید مخلوط می کردند. این گیاهان طبع گرم تری دارند و به تعادل طبع برنج کمک می کنند. همچنین، برنج در ترکیب با خورشت هایی که طبع گرم دارند، مانند خورشت فسنجان، می تواند مناسب باشد. این خورشت به علت استفاده از گردو و سایر مغزها، خاصیت گرم تری دارد و به افراد سردمزاج در زمستان انرژی می دهد. در زمستان، مصرف خورشت هایی که طبع گرم دارند، سفارش می شود. بعنوان مثال، خورشت فسنجان که علاوه بر گردو، می تواند شامل پسته یا مغزهای دیگری باشد که طبع گرم تری دارند. همچنین، سبزیجاتی مثل کلم، چغندر و کرفس که مزاج گرمی دارند، می توانند در غذاها استفاده شوند. این سبزیجات علاوه بر این که به تنظیم طبع کمک می کنند، خواص غذایی بسیاری هم دارند. حبوبات مانند لوبیا و نخود که طبع گرم تری دارند، می توانند در فصول سرد سال خصوصاً در غذاهایی چون لوبیاپلو یا نخودپلو استفاده شوند. این غذاها انرژی زا و پرانرژی هستند و در زمستان به بدن گرما می دهند. علاوه بر این، ماش که طبع گرم تری دارد، می تواند در غذاهایی مانند ماش پلو یا کوکوی ماش استفاده گردد. در زمستان، مصرف میوه های با طبع گرم سفارش می شود. میوه هایی مانند سیب زرد، موز و گلابی، علاوه بر این که خوشمزه هستند، به تنظیم طبع و افزایش انرژی در فصل سرد کمک می کنند. همچنین، مصرف هویج در خورشت ها و سالادها می تواند به عنوان یک منبع طبیعی از ویتامین ها و انرژی در زمستان مفید باشد. جوانه ها هم حاوی خواص گرم هستند و می توانند در زمستان به عنوان یک ماده غذایی مفید استفاده شوند. جوانه ماش که طبع گرم دارد، خصوصاً برای اشخاصی که احتیاج به تقویت انرژی دارند، سفارش می شود. در فصل زمستان، تنظیم طبع غذاها و انتخاب مواد غذایی مناسب می تواند تأثیر زیادی در حفظ سلامتی و رویارویی با سرما داشته باشد. غذاهایی که طبع گرم دارند، مانند خورشت فسنجان، حبوبات، سبزیجات گرم و میوه های گرم، می توانند به تقویت سیستم ایمنی بدن و حفظ انرژی کمک کنند. با ترکیب مناسب این غذاها، میتوان به یک تغذیه متعادل و سالم در فصل زمستان دست پیداکرد.

راهکار طب ایرانی برای رویارویی با سرماخوردگی چیست؟

عباسیان: در فصل زمستان، سرماخوردگی و آنفلوانزا شایع تر می شوند و این مسئله نیازمند توجه ویژه به رژیم غذایی است. با عنایت به تغییرات دمایی و افزایش شیوع بیماریها، انتخاب مواد غذایی مناسب می تواند به تقویت سیستم ایمنی و بهبود سریع تر کمک نماید. در این مقاله، به تغذیه ای پرداخته می شود که نه تنها به حفظ سلامت کمک می نماید، بلکه به اشخاصی که در این فصل گرفتار سرماخوردگی یا آنفلوانزا می شوند، سفارش های مفیدی ارائه می کند. اشخاصی که در فصل زمستان گرفتار سرماخوردگی، آنفلوانزا یا سندروم های مشابه می شوند، باید از مصرف برخی غذاها که می توانند به گوارش فشار وارد کنند یا سبب نفخ شوند، پرهیز کنند. غذاهایی مانند گردو، لوبیا، باقالی و مواد غذایی مشابه که سبب نفخ و تولید گاز می شوند، برای این افراد مناسب نیستند. همچنین، مصرف کاکائو و شکلات که طبع گرمی دارند، هم سفارش نمی شود.

دمنوش های گرم و مفید مخصوص فصل زمستان چیست؟

عباسیان: برای اشخاصی که به سرماخوردگی گرفتار هستند، مصرف مواد غذایی گرم و آرام بخش می تواند مفید باشد. دمنوش های زنجبیل، دارچین و نعناع به علت خواص ضد التهابی و گرم کننده خود، برای این افراد خیلی مناسب هستند. خصوصاً برای ماست، بهترین مصلح ها عبارتند از مربای زنجبیل یا آویشن که علاوه بر خاصیت گرم کنندگی، به هضم بهتر کمک می کنند. همچنین، مصرف بادام، پسته، فندق، سیب و گلابی در این فصل سفارش می شود، برای اینکه این میوه ها طبع گرم دارند و به افزایش انرژی و تقویت سیستم ایمنی کمک می کنند. در زمستان، بجای مصرف چای های معمولی، میتوان از دمنوش هایی با مصلحات مناسب استفاده نمود. به عنوان مثال، چای معمولی را میتوان با شیر، زنجبیل، دارچین و عسل ترکیب کرد. این دمنوش علاوه بر این که به گرما و راحتی بدن کمک می نماید، خاصیت ضد التهابی و تقویت کننده سیستم ایمنی دارد. برای تهیه این دمنوش، دو قاشق غذاخوری چای به سه لیوان شیر اضافه کرده و سپس یک قاشق مرباخوری زنجبیل و دارچین و مقداری عسل یا پودر نبات به آن اضافه کنید. این دمنوش را به مدت ۱۰-۱۵ دقیقه با حرارت کم بپزید و سپس صاف کنید. در صورتیکه چای های گرم به تقویت بدن کمک می کنند، برخی چای ها مثل چای ترش (رز چینی) که طبع سرد دارند، برای فصل زمستان مناسب نیستند و ممکنست مشکلات گوارشی ایجاد کنند. بنابراین، بهتر است از مصرف چای های با طبع سرد پرهیز کرد و بجای آن، دمنوش های گرم مانند چای زنجبیل یا چای دارچین را انتخاب کنید.

مزایا و معایب قهوه چیست؟

عباسیان: قهوه به عنوان یک نوشیدنی گرم و محبوب، خواص زیادی دارد، اما مصرف زیاد آن می تواند برای برخی افراد مشکلاتی به وجود آورد. قهوه به علت کافئین موجود در آن می تواند سبب افزایش انرژی و تمرکز شود، اما مصرف زیاد آن می تواند منجر به اعتیاد، افزایش سطح سودا در بدن و حتی بروز مشکلات کبدی مانند کبد چرب گردد. بنابراین، افراد باید از مصرف افراطی قهوه اجتناب کنند. برای افراد سالم، مصرف 1-2 فنجان قهوه در روز ممکنست مفید باشد و می تواند خواص مثبت زیادی مانند بهبود تمرکز و افزایش انرژی داشته باشد. اما افراد باید مراقب باشند که قهوه به یک عادت روزانه و اعتیادآور تبدیل نشود. مصرف زیاد قهوه می تواند به مشکلات جسمی مانند اضطراب، افزایش فشار خون و اختلالات خواب منجر شود. بنابراین، باید از مصرف بیش از اندازه قهوه پرهیز کرده و آنرا در حد اعتدال مصرف کنند. در فصل زمستان، با عنایت به شیوع بیماری هایی مانند سرماخوردگی و آنفولانزا، رعایت رژیم غذایی مناسب برای تقویت سیستم ایمنی و حفظ سلامت بدن ضرورت دارد. استفاده از غذاها و دمنوش های گرم، مصرف مواد غذایی مناسب برای افراد با طبع سرد و اجتناب از غذاهای مبخر و نفاخ، می تواند به بهبود وضعیت بدن کمک نماید. همچنین، در مصرف قهوه باید اعتدال را رعایت کرده و از تبدیل آن به یک عادت روزانه پرهیز کرد. به طور خلاصه، در این جهت خبرنگار مهر با علیرضا عباسیان متخصص طب ایرانی، دانشیار دانشگاه علوم پزشکی تهران و مدیر گروه طب سنتی گفتگویی داشته است. علاوه بر این، ماش که طبع گرم تری دارد، می تواند در غذاهایی مانند ماش پلو یا کوکوی ماش استفاده گردد. برای تهیه این دمنوش، دو قاشق غذاخوری چای به سه لیوان شیر اضافه کرده و سپس یک قاشق مرباخوری زنجبیل و دارچین و مقداری عسل یا پودر نبات به آن اضافه کنید.