۲۵ درصد دانش آموزان گرفتار اضافه وزن و چاقی هستند

مدیرکل دفتر بهبود تغذیه جامعه وزارت بهداشت ضمن اشاره به خلأ موجود در برنامه مکمل یاری کودکان ۲ تا ۱۲ سال اظهار داشت: اکنون برای این گروه سنی برنامه مکمل یاری کشوری مشخصی نداریم و یکی از پیشنهادهای عنوان شده از جانب استادان دانشگاه، افزودن مکمل روی به برنامه مکمل یاری این گروه سنی است.
وی اضافه کرد: اقدامات اولیه برای اجرای یک مطالعه پایلوت در دو استان کم برخوردار انجام شده تا مشخص شود آیا افزودن روی به برنامه مکمل یاری می تواند در پایین آوردن کوتاه قدی کودکان در مناطق محروم مؤثر باشد یا خیر.
اسماعیل زاده ضمن اشاره به شیوع کمبود روی در کشور اظهار نمود: کمبود روی یکی از کمبودهای شایع مواد مغذی است و در سالهای قبل نیز مشکلاتی در این مورد وجود داشته است. در صورت اثبات اثربخشی این برنامه، امکان اضافه شدن مکمل روی به برنامه کشوری، دست کم در استانهای کم برخوردار، بررسی خواهد شد.

وی در رابطه با وضعیت سوءتغذیه در کشور نیز اظهار داشت: فقر و عوامل اقتصادی ارتباط تنگاتنگی با وضعیت تغذیه و شیوع سوءتغذیه دارند و در جوامعی که جمعیت بیشتری در دهک های پایین اقتصادی قرار دارند، انتظار شیوع بیشتر سوءتغذیه وجود دارد.
اسماعیل زاده اظهار نمود: آخرین آمار ملی مربوط به پایش سال ۱۳۹۶ است که برمبنای آن، میزان سوءتغذیه به مفهوم کم وزنی حدود ۴.۸ تا پنج درصد بوده و اکنون آمار ملی جدیدی در این مورد نداریم.
وی اضافه کرد: از راه سامانه «سیب» و اطلاعات ثبت شده در مراکز بهداشتی، به شکل مستمر داده هایی در اختیار داریم و سال قبل نیز نقشه شاخصهای تغذیه کشور برمبنای همین اطلاعات انتشار یافت، اما این آمار به سبب این که مربوط به رجوع کنندگان به مراکز بهداشتی است، نمایانگر کل جمعیت کشور نیست.
مدیرکل دفتر بهبود تغذیه جامعه وزارت بهداشت افزود: برمبنای داده های سامانه سیب، میزان سوءتغذیه حدود ۸ تا ۱۰ درصد است که البته این آمار قابل تعمیم به کل کشور نیست و به سبب خصوصیت جمعیت رجوع کننده به مراکز بهداشتی، امکان دارد بالاتر از آمار حقیقی در سطح ملی باشد.

اجرای مطالعه ملی وضعیت تغذیه بعد از حدود یک دهه

اسماعیل زاده از اجرای یک مطالعه ملی جدید در عرصه تغذیه آگاهی داد و اظهار داشت: امسال برای اولین بار شاخصهای مختلف دریافت غذایی، شاخصهای بیوشیمیایی، وضعیت تغذیه، شاخصهای تن سنجی مانند قد و وزن، سواد تغذیه و امنیت غذایی به شکل هم زمان در یک مطالعه ملی بررسی خواهد شد.
وی اضافه کرد: اعتبار این مطالعه تامین شده و اقدامات اجرایی آن انجام شده است و با شروع سال تحصیلی، مطالعه ملی نیز در گروههای سنی مختلف همچون کودکان و دانش آموزان صورت خواهد گرفت.
مدیرکل دفتر بهبود تغذیه جامعه وزارت بهداشت اظهار نمود: امیدواریم نتایج این مطالعه حدود یک سال آینده به دست آید تا بعد از حدود ۱۰ سال، بتوانیم برمبنای داده های ملی، تصویر دقیق تری از وضعیت تغذیه کشور ارایه نماییم.

اسماعیل زاده در رابطه با طرح حمایت تغذیه ای از کودکان زیر پنج سال نیز اظهار داشت: این طرح از سال ۱۴۰۲ شروع شده و کودکان ۶ ماهه تا پنج ساله ای که در مراکز بهداشتی رجوع می کنند، در صورت شناسایی سوءتغذیه، در سامانه ثبت می شوند و اطلاعات آنها با وزارت رفاه به اشتراک گذاشته می شود.
وی اضافه کرد: بعد از ارزیابی اقتصادی خانوار، کودکانی که در هفت دهک نخست قرار داشته باشند، مشمول برنامه حمایت تغذیه ای می شوند. امسال برای پنج دهک نخست ماهانه حدود دو میلیون تومان و برای دهک های بالاتر حدود یک میلیون و ۳۰۰ هزار تومان به کارت والدین این کودکان اختصاص می یابد تا برای خرید اقلام غذایی تعیین شده استفاده گردد.
وی افزود: کودکان تحت پوشش این طرح به حال خود رها نمی شوند و به شکل مستمر توسط بهورزان، مراقبان سلامت و کارشناسان تغذیه از نظر رشد و وضعیت تغذیه پیگیری می شوند و آموزش های لازم نیز به خانواده ها ارایه می شود.
اسماعیل زاده ضمن اشاره به افزایش اعتبار و تعداد کودکان تحت پوشش اظهار داشت: بودجه این طرح امسال به بالای هشت همت رسیده و تعداد کودکان تحت پوشش نیز از حدود ۱۳۰ هزار نفر در سال نخست به حدود ۲۶۳ تا ۲۶۴ هزار نفر افزایش پیدا کرده است.
وی اشاره کرد: باتوجه به افزایش قیمت اقلام غذایی، در سالجاری امکان افزایش تعداد کودکان تحت پوشش بیش از این میزان فراهم نشد.

سوءتغذیه و اضافه وزن؛ دو محور اصلی برنامه های تغذیه مدارس

مدیرکل دفتر بهبود تغذیه جامعه وزارت بهداشت در رابطه با برنامه های آموزش تغذیه در مدارس اظهار داشت: دستورالعمل های تغذیه مدارس علاوه بر آموزش های تغذیه ای، موارد در رابطه با نظارت بر پایگاه های تغذیه مدارس را نیز دربر می گیرد و کارشناسان تغذیه با همکاری آموزش وپرورش این آموزش ها را به دانش آموزان، والدین و خانواده ها ارایه می کنند.
وی اضافه کرد: در آموزش های ارایه شده به خانواده ها، مطالبی مانند تغذیه مناسب برای کاهش اضطراب و استرس در دوران امتحانات نیز مورد توجه قرار گرفته، اما تمرکز اصلی برنامه های تغذیه مدارس بر کوتاه قدی، سوءتغذیه، کمبود ریزمغذی ها و اضافه وزن و چاقی است.
اسماعیل زاده افزود: باتوجه به بار بیماری های غیرواگیر در کشور، طی سالیان اخیر مطالبی مانند افسردگی، اضطراب و استرس، راهکارهای تغذیه ای برای مواجهه با آنها و همینطور کاهش ضایعات غذایی نیز به آموزش های تغذیه ای مدارس اضافه شده است.

نظارت بر بوفه مدارس با محدودیت هایی مواجه است

اسماعیل زاده در جواب گزارشگر خبرگزاری مهر در رابطه با برنامه پایش و نظارت بر بوفه های مدارس اظهار داشت: برنامه «بوفه سالم مدارس» از برنامه های قدیمی وزارت بهداشت است که دستورالعمل آن توسط دفتر بهبود تغذیه تدوین، بازبینی و ابلاغ می شود و نظارت بر اجرای آن نیز به طور عمده بر عهده همکاران مرکز سلامت محیط و کار است.
وی اضافه کرد: با عنایت به این که تعداد نیروهای بهداشتی در کشور متناسب با تعداد مدارس نیست، در زمینه نظارت بر بوفه مدارس با محدودیت هایی مواجه هستیم و نمی توانیم بر همه مدارس به شکل مستمر نظارت داشته باشیم. مراکز خدمات سلامت بخش خصوصی نیز در این مورد به نظام نظارتی کمک می کنند.
اسماعیل زاده با اعلان اینکه نظارت ها در حال انجام می باشد اما با وضعیت مطلوب فاصله دارد، افزود: بارها از همکاران خواسته ایم نظارت ها در این زمینه تقویت شود، اما به نظر می آید مشکل اصلی صرفا نظارت نیست و قسمتی از مساله به مشکلات مالی مدارس بازمی گردد.
وی توضیح داد: در تعدادی موارد، مدرسه از بوفه به عنوان یک منبع درآمد برای تامین هزینه های خود بهره می گیرد و این موضوع اجرای ضوابط بوفه سالم را دشوار می کند. در صورتیکه در بوفه اقلام غذایی بدون مجوز عرضه گردد، ابتدا تذکر داده می شود و در صورت تکرار، مبحث می تواند به مراجع قضایی ارجاع و در نهایت واحد متخلف پلمب شود.
مدیرکل دفتر بهبود تغذیه جامعه وزارت بهداشت اضافه کرد: زمانیکه مبحث به این مراحل می رسد، امکان دارد اعتراض والدین و دانش آموزان ایجاد شود و از طرفی منابع مالی مدارس نیز محدودتر شود؛ بنابراین اجرای برنامه بوفه سالم مدارس با چالش هایی مواجه می باشد.
وی تاکید کرد: وظیفه وزارت بهداشت، تدوین دستورالعمل ها و انجام نظارت های بهداشتی است، اما اجرای مطلوب این برنامه نیازمند همکاری همه دستگاه های مرتبط می باشد.

یک چهارم دانش آموزان اضافه وزن یا چاقی دارند

اسماعیل زاده در ادامه ضمن اشاره به وضعیت اضافه وزن و چاقی در کودکان اظهار داشت: متاسفانه حدود ۲۵ درصد دانش آموزان با اضافه وزن یا چاقی مواجه هستند؛ یعنی تقریبا از هر چهار دانش آموز، یک نفر در این گروه قرار می گیرد.
وی اضافه کرد: این وضعیت می تواند در آینده بار بیماری های غیرواگیر را در کشور افزایش دهد و از این منظر نمی توان نسبت به روند موجود خوش بین بود.
مدیرکل دفتر بهبود تغذیه جامعه وزارت بهداشت در رابطه با فاکتورهای مؤثر بر افزایش اضافه وزن و چاقی در کودکان اظهار نمود: قسمتی از این مساله به سبک زندگی، افزایش شهرنشینی، کاهش فضاهای مناسب برای تحرک و کم تحرکی بازمی گردد، اما نباید از تأثیر نظام آموزشی نیز غافل شد.
وی افزود: از سنین پایین، کودکان برای ورود به مدارس خاص و بعد از آن برای کنکور و امتحانات مختلف، زمان زیادی را به نشستن و مطالعه اختصاص می دهند و این شیوه آموزشی می تواند به کاهش فعالیت بدنی و تشدید اضافه وزن و چاقی کمک نماید.
اسماعیل زاده اظهار داشت: از همکاران در آموزش وپرورش درخواست داریم در رابطه با شیوه های آموزشی موجود و الگوهای آموزشی مورد استفاده در سایر کشورها، با نگاه بیشتری بررسی و تأمل کنند تا در کنار آموزش، سلامت و تحرک دانش آموزان نیز مورد توجه قرار گیرد.
به اجمال، وی در ارتباط با وضعیت سوءتغذیه در کشور نیز عنوان کرد: فقر و عوامل اقتصادی ارتباط تنگاتنگی با وضعیت تغذیه و شیوع سوءتغذیه دارند و در جوامعی که جمعیت بیشتری در دهک های پایین اقتصادی قرار دارند، انتظار شیوع بیشتر سوءتغذیه وجود دارد. اسماعیل زاده اظهار داشت: آخرین آمار ملی مربوط به پایش سال ۱۳۹۶ است که برمبنای آن، میزان سوءتغذیه به مفهوم کم وزنی حدود ۴.۸ تا پنج درصد بوده و الان آمار ملی جدیدی در این مورد نداریم. وی افزود: از راه سیستم سیب و اطلاعات ثبت شده در مراکز بهداشتی، به صورت مستمر داده هایی در اختیار داریم و سال قبل نیز نقشه فاکتور های تغذیه کشور برمبنای همین اطلاعات منتشر شد، اما این آمار به جهت اینکه مربوط به رجوع کنندگان به مراکز بهداشتی است، نمایانگر کل جمعیت کشور نیست. مدیرکل دفتر بهبود تغذیه جامعه وزارت بهداشت اضافه کرد: برمبنای داده های سیستم سیب، میزان سوءتغذیه حدود ۸ تا ۱۰ درصد است که البته این آمار قابل تعمیم به کل کشور نیست و به جهت خصوصیت جمعیت رجوع کننده به مراکز بهداشتی، امکان دارد بیشتر از آمار حقیقی در سطح ملی باشد. امسال برای پنج دهک نخست ماهانه حدود دو میلیون تومان و برای دهک های بالاتر حدود یک میلیون و ۳۰۰ هزار تومان به کارت والدین این خردسالان اختصاص می یابد تا برای خرید اقلام غذایی تعیین شده استفاده گردد. وی ادامه داد: خردسالان زیر پوشش این طرح به حال خود رها نمی شوند و به صورت مستمر توسط بهورزان، مراقبان سلامت و کارشناسان تغذیه از نظر رشد و وضعیت تغذیه پیگیری می شوند و آموزش های لازم نیز به خانواده ها ارائه می شود. اسماعیل زاده ضمن اشاره به افزایش اعتبار و تعداد خردسالان زیر پوشش عنوان کرد: بودجه این طرح امسال به بالای هشت همت رسیده و تعداد خردسالان زیر پوشش نیز از حدود ۱۳۰ هزار نفر در سال نخست به حدود ۲۶۳ تا ۲۶۴ هزار نفر افزوده شده است. وی اشاره کرد: با توجه به افزایش قیمت اقلام غذایی، در امسال امکان افزایش تعداد خردسالان زیر پوشش بیش از این مقدار فراهم نشد. مدیرکل دفتر بهبود تغذیه جامعه وزارت بهداشت در ارتباط با برنامه های آموزش تغذیه در مدارس عنوان کرد: دستورالعمل های تغذیه مدارس علاوه بر آموزش های تغذیه ای، موارد در ارتباط با نظارت بر پایگاه های تغذیه مدارس را نیز دربر می گیرد و کارشناسان تغذیه با همکاری آموزش و پرورش این آموزش ها را به دانش آموزان، والدین و خانواده ها ارائه می کنند. وی افزود: در آموزش های ارائه شده به خانواده ها، مطالبی مانند تغذیه مناسب برای کاهش اضطراب و استرس در دوران امتحانات نیز مورد توجه قرار گرفته، اما تمرکز اصلی برنامه های تغذیه مدارس بر کوتاه قدی، سوءتغذیه، کمبود ریزمغذی ها و اضافه وزن و چاقی است. اسماعیل زاده اضافه کرد: با توجه به بار بیماری های غیرواگیر در کشور، طی سالیان اخیر مطالبی مانند افسردگی، اضطراب و استرس، راهکارهای تغذیه ای برای مواجهه با آنها و همین طور کاهش ضایعات غذایی نیز به آموزش های تغذیه ای مدارس اضافه شده است.